Μετά από δύο επιτυχημένες συναυλίες στον Λίβανο (18 Δεκεμβρίου 2025, στο Πανεπιστήμιο του Μπάλαμαντ και 19 Δεκεμβρίου 2025, στο Όρος Λιβάνου στην Βηρυττό), με τον υπό τη διεύθυνση του φίλου και συναδέλφου Joseph Yazbeck περίφημο χορό ψαλτών του Σχολείου Εκκλησιαστικής Μουσικής της Ελληνικής Ορθόδοξης Αρχιεπισκοπής του Όρους Λιβάνου (SEM), είχαμε μία επιπλέον μοναδική ευκαιρία για μιαν τρίτη καλλιτεχνική σύμπραξη, με μουσικό περιεχόμενο ενδιαφέρον και πρωτότυπο
Αυτήν τη φορά, βρεθήκαμε στο Dubai, στον ιερό ναό Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, στις 17 Ιανουαρίου 2026, όπου, με επιπλέον προσκεκλημένο τον αρχιδιάκονο Marian από την Ρουμανία, αλλά και μονοφωνάρηδες ψάλτες από τον Λίβανο, την Συρία και το Dubai, παρουσιάσθηκε, μάλιστα δε για πρώτη φορά στη συγκεκριμένη μεγαλούπολη των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ο «ποικιλόγλωσσος ήχος» της ορθόδοξης προσευχητικής αναφοράς.
Ερμηνεύθηκε μέρος του Εσπερινού, όπως αποπειράθηκε να το ανασυνθέσει ο Joseph Yazbeck, σύμφωνα με την περιγραφή αυτής της ακολουθίας στο «Οδοιπορικό της Αιθερίας», ένα κείμενο όπου καταγράφονται μαρτυρίες της ίδιας από προσκυνηματικό ταξίδι που πραγματοποίησε το δεύτερο μισό του 4ου αιώνα (381-384 μ.Χ.) στους Αγίους Τόπους.
Τα κείμενα των μελοποιημένων ύμνων που χρησιμοποιήθηκαν κατ’ αυτήν την απόπειρα λαμβάνονται κυρίως από το Ψαλτήριο. Για παράδειγμα, οι ψαλμοί 104 (Ἐξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ καὶ ἐπικαλεῖσθε τὸ ὄνομα αὐτοῦ), 5 (Τὰ ῥήματά μου ἐνώτισαι, Κύριε, σύνες τῆς κραυγῆς μου), 84 (Εὐδόκησας, Κύριε, τὴν γῆν σου, ἀπέστρεψας τὴν αἰχμαλωσίαν Ἰακώβ), 140 (Κύριε, ἐκέκραξα πρὸς σέ, εἰσάκουσόν μου [τα γνωστά Κεκραγάρια]) & 22 (Τὸ ἔλεός σου καταδιώξει με πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς μου [Προκείμενον Δευτέρας]). Χρησιμοποιήθηκαν, επίσης, όχι μόνον ο λεγόμενος Επιλύχνιος Ύμνος (Φῶς ἱλαρόν) και η ληκτική ευχή των ακολουθιών της Ορθόδοξης Εκκλησίας (Δι’ εὐχῶν τῶν ἁγίων πατέρων ἡμῶν), αλλά και το γνωστό Κύριε, ἐλέησον, το οποίο σύμφωνα με το οδοιπορικό της Αιθερίας στοιχειοθετούσε την απόκριση στις διακονικές εκφωνήσεις εκ μέρους του λαού και κυρίως ενός πολυπληθούς ομίλου παιδιών. Τέλος, περιλαμβανόταν και ένα Πολυχρόνιον του Αυτοκράτορος Θεοδοσίου του Α΄, στα λατινικά και στα ελληνικά.
Το μεγαλύτερο μέρος της μουσικής αυτής της συναυλίας είναι μελοποιημένο από τον Joseph Yazbeck. Ο Joseph προσπάθησε να ενσωματώσει στη νέα αυτή συνθετική δημιουργία του το μουσικό αμάλγαμα των Ιεροσολύμων του 4ου μ.Χ. αιώνα. Όπως ο ίδιος σημειώνει, σε μελέτη του για την προετοιμασία αυτού του λειτουργικού-ψαλτικού εγχειρήματος, «υπήρξε ένα μεγάλο κύμα προσκυνητών από τον χριστιανικό κόσμο προς την Ιερουσαλήμ, ιδιαίτερα μετά την ανακάλυψη του Τιμίου Σταυρού από την Αγία Ελένη λίγες δεκαετίες νωρίτερα (το 326 μ.Χ.), που έκανε την Ιερουσαλήμ παγκόσμιο θρησκευτικό κέντρο. Ως αποτέλεσμα, όλα τα είδη λειτουργικής μουσικής από διάφορες περιοχές συγκλίνουν εκεί». Έτσι, χρησιμοποίησε μουσικά ιδιώματα, όπως αυτά απηχούνται σε μουσικές παραδόσεις όπως η εβραϊκή, η συριακή, η κοπτική, η αντιοχειανή, η παλαιστινιακή, η βυζαντινή και η προ-γρηγοριανή, ενώ στη συναυλία περιλαμβάνονταν και μελοποιήματα από νεότερα ψαλτικά ιδιώματα, όπως αυτά διαμορφώθηκαν στην Ελλάδα, στη Ρουμανία ή και στην Αραβική Χερσόνησο.
After two successful concerts in Lebanon (December 18, 2025, at the University of Balamand & December 19, 2025, at Mount Lebanon in Beirut), with the renowned choir of the School of Ecclesiastic Music in the Greek Orthodox Archdiocese of Mount Lebanon (SEM), conducted by my friend and colleague Joseph Yazbeck, we had an additional unique opportunity for a third artistic collaboration, with interesting and prototype musical content.
This time, we met in Dubai, at the church of the Annunciation of the Virgin Mary, on January 17, 2026, where, with additional guests as the Archdeacon Marian from Romania, as well as chanters from Lebanon, Syria, and Dubai, the “multilingual sound” of Orthodox prayer was presented, actually for the first time in this major city of the United Arab Emirates.
Part of the Vespers was performed, as Joseph Yazbeck attempts to reconstruct it, according to the Pilgrimage Notes of Egeria in the 4th century (381-384 A.D.) in Jerusalem.
The texts of the hymns set to music used in this attempt are mainly taken from the Psalter. For example, psalms 104, 5, 84, 140 (the well-known Kekragaria) & 22 (Monday’s Prokeimenon). Additionally, the closing prayer of the Orthodox Church services was also used (Δι’ εὐχῶν τῶν ἁγίων πατέρων ἡμῶν), as well as the well-known hymn Κύριε, ἐλέησον (Lord, have mercy), which, according to the aforementioned Pilgrimage Notes of Egeria, constituted the response to the deacon’s proclamations on behalf of the people and especially a large group of children. Finally, there was also used a Polychronion, in Latin and Greek, addressed to the Emperor Theodosius I.
The majority of the music for this concert is composed by Joseph Yazbeck. Joseph, attempts to incorporate the musical amalgam of 4th-century Jerusalem into his new composition. As he himself notes, in a study on the preparation of this liturgical-musical project, “there was a large wave of pilgrimage from the Christian world to Jerusalem, particularly after Saint Helena discovered the Holy Cross a few decades earlier (in 326 A.D.), which made Jerusalem a global religious center. As a result, all kinds of liturgical musical styles from various regions converged there”. Thus, he uses musical idioms as they are reflected in musical traditions such as Jewish, Syrian, Coptic, Antiochian, Palestinian, Byzantine, and pre-Gregorian traditions, while the concert also included melodies from newer psalmody idioms, as developed in Greece, Romania, and the Arabian Peninsula.
