Τμήμα Μουσικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών | «Εργαστήριο Βυζαντινής Μουσικολογίας» | ISBN : 978-960-466-360-6
Η πανεπιστημιακή κοινότητα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών βίωσε κατώδυνος την αδόκητη απώλεια του αγαπητού φίλου και εκλεκτού συναδέλφου, Αναπληρωτή Καθηγητή του Τμήματος Μουσικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής Δημητρίου Κων. Μπαλαγεώργου († 2 Ιουνίου 2023).
Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών αποχαιρέτισε ένα σημαντικό ερευνητή, έναν ικανό διδάσκαλο, έναν άριστο συνάδελφο μα πάνω από όλα ένα σπουδαίο άνθρωπο με πηγαία καλοσύνη. Άσβεστο θα μείνει, βαθιά χαραγμένο στη μνήμη όλων μας, το χαμόγελό του και το γλυκό, τρυφερό του βλέμμα που αγκάλιαζε συναδέλφους, συνεργάτες και φοιτητές. Η Διοίκηση του Ιδρύματος, με συγκινητική ανάρτηση στην επίσημη ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου μας, διετράνωσε τη βεβαιότητα ότι πλέον θα άδει από ψηλά, «εν σκηναίς δικαίων, εν κόλποις Αβραάμ, Ισαάκ και Ιακώβ», εκεί όπου ανήκει η άδολη ψυχή του.
Επί τω θλιβερώ αγγέλματι, η Κοσμητεία της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μιας Σχολής της οποίας διακεκριμένο μέλος υπήρξε ο πολύκλαυστος φίλος και συνάδελφος, εξέδωσε Ψήφισμα για την εκδημία του, αναφερόμενη στον «εξαίρετο πανεπιστημιακό δάσκαλο, τον ερευνητή και καλλιτέχνη, τον διακρινόμενο για την ευγένεια και την ευπροσηγορία του, τον ιδιαίτερα αγαπητό σε όλους τους συναδέλφους και τους φοιτητές του, τον καθηγητή που προσέφερε ουσιαστικό έργο στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών και στη Φιλοσοφική Σχολή».
Το Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών κατελήφθη από θλίψη βαθυτάτη. Ο Δημήτρης υπηρετούσε στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών από το έτος 1996, έχοντας ανέλθει στη βαθμίδα του Αναπληρωτή Καθηγητή από το έτος 2015. Δίδασκε με ιδιαίτερη ζέση πολλά μαθήματα του πεδίου της Βυζαντινής Μουσικολογίας και της Ψαλτικής Τέχνης, όπου αφιέρωσε και την έρευνά του, ενώ συνέβαλε καθοριστικά και στην οργανωτική και διοικητική ευταξία του Τμήματος, διατελώντας μάλιστα κατά τη διετία 2020-2022 αναπληρωτής Πρόεδρος.
Το διακεκριμένο ερευνητικό του έργο σχετικά με το Τυπικό, την Ιστορία, τη Μορφολογία και ιδιαίτερα η έρευνά του πάνω στα μουσικά χειρόγραφα της Ψαλτικής Τέχνης, στην καταλογογράφηση των οποίων τα μάλα συνέβαλε, συμβάδιζε αδιάλειπτα με τη δραστηριότητά του ως Πρωτοψάλτη, μέλους χορών ψαλτών και χοράρχη, μιας δραστηριότητας μέσω της οποίας αναδείκνυε μεθοδικά – σε μιαν αγαστή σύμπραξη της θεωρητικής γνώσης με την καλλιτεχνική πράξη – το έργο πολυάριθμων βυζαντινών και μεταβυζαντινών μελουργών.
Ο Δημήτρης κατέλιπε σπουδαία κληρονομιά για το επιστημονικό πεδίο της Βυζαντινής Μουσικολογίας, έχοντας δημοσιεύσει έργα αναφοράς για τους σύγχρονους αλλά και για τους μελλοντικούς μελετητές. Υπηρέτησε στην πρώτη γραμμή την Τέχνη και την Επιστήμη σε ένα θεμελιακό τομέα της σύστασης και λειτουργίας του Τμήματος Μουσικών Σπουδών, αυτόν της καθ’ ημάς ιερής Τέχνης της εκκλησιαστικής Μουσικής. Όλοι οι συνάδελφοι, οι στενότεροι συνεργάτες του, το σύνολο της ψαλτικής κοινότητας, από τους απλούς ψάλτες και όλους όσοι διετέλεσαν μαθητές, φοιτητές και μέλη των χορωδιών του, οι ακαδημαϊκοί συνοδοιπόροι του στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, όλοι αναμιμνησκόμεθα τον δικό μας Δημήτρη.
Σε όλους εμάς, που είχαμε την χαρά και την τιμή να τον γνωρίσουμε προσωπικά και να συνεργασθούμε μαζί του, ο Δημήτρης επιδαψιλεύει τη γλυκιά ανάμνηση ενός ανθρώπου απλού, προσιτού, χαμογελαστού και καλοσυνάτου σε κάθε του συναναστροφή, ενός ανθρώπου υποδειγματικού που με οδύνη αποχωριστήκαμε τόσο πρόωρα.
Το Τμήμα Μουσικών Σπουδών και ειδικότερα ο Τομέας και η Κατεύθυνση όπου ο Δημήτρης εθήτευε, προκηρύσσει ήδη κατ’ έτος υποτροφία στο όνομά του για φοιτήτρια ή φοιτητή στα δύο οικεία προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών, Βυζαντινής Μουσικολογίας και Ψαλτικής Τέχνης, που ο ίδιος διηύθυνε και τα οποία διατελούν ήδη απορφανισμένα της μέριμνάς του.
֍
Το Τμήμα Μουσικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών οργάνωσε Διεθνές EπιστημονικόBυζαντινομουσικολογικό Συνέδριο, στη μνήμη του αλησμόνητου συναδέλφου Δημητρίου Κων. Μπαλαγεώργου.
Το συνέδριο διεξήχθη υπό την επιστημονική μέριμνα και την οργανωτική ευθύνη της Κατεύθυνσης Βυζαντινής Μουσικολογίας του Τμήματος Μουσικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (μέλη: Αχιλλέας Χαλδαιάκης, Φλώρα Κρητικού, Θωμάς Αποστολόπουλος, Θοδωρής Καραθόδωρος), στο Αμφιθέατρο της Βιβλιοθήκης της Φιλοσοφικής Σχολής στην Πανεπιστημιούπολη του Ζωγράφου, από την 1η έως την 4η Ιουλίου 2024.
Στο συνέδριο παρουσιάστηκαν σαράντα τέσσερις (44) επιστημονικές ανακοινώσεις από βυζαντινομουσικολόγους της Ελλάδας και του Εξωτερικού (Κύπρο, Σερβία), με ειδική αναφορά στη σημαντικότατη συνεισφορά του Δημητρίου Κων. Μπαλαγεώργου στην Τέχνη και Επιστήμη της Βυζαντινής Μουσικολογίας και Ψαλτικής Τέχνης.
Επίσης, πραγματοποιήθηκαν τρεις (3) συναυλίες, στον ίδιο χώρο της Βιβλιοθήκης της Φιλοσοφικής Σχολής στην Πανεπιστημιούπολη του Ζωγράφου, ως εξής: την 1η Ιουλίου – «Ηχομνημοσύνη»: Σύγχρονη Έντεχνη Ελληνική Μουσική Δημιουργία, υπό την επιμέλεια του Θοδωρή Καραθόδωρου | την 2α Ιουλίου – Σύνολο Σύγχρονου και Έντεχνου Ελληνικού Τραγουδιού του Τμήματος Μουσικών Σπουδών της ΦΛΣ του ΕΚΠΑ, υπό την επιμέλεια και διεύθυνση του Γιάννη Μαλαφή | την 3η Ιουλίου – Ο χορός ψαλτών «Ιλισιώτες Ψάλτες», υπό τη χοραρχία του Γρηγορίου Αναστασίου, ερμήνευσε το μάθημα-θρήνο για την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως «Ὁ Θεὸς ἤλθοσαν ἔθνη», του Μανουήλ Χρυσάφη.
֍
Τα ανά χείρας Πρακτικά του συνεδρίου δημοσιεύονται ως αιώνιο πνευματικό μνημόσυνο του αειμνήστου συναδέλφου μας. Δημοσιεύονται όσες συμβολές κατετέθησαν εγκαίρως στον υποφαινόμενο επιμελητή του παρόντος τόμου, συγκεκριμένα τριάντα πέντε (35) ανακοινώσεις. Στα δημοσιευόμενα κείμενα διατηρήθηκαν οι μεθοδολογικές και φιλολογικές επιλογές των συντακτών τους.Η παρούσα έκδοση εντάσσεται στο εκδοτικό πρόγραμμα του «Εργαστηρίου Βυζαντινής Μουσικολογίας» του Τμήματος Μουσικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
ΑΧΙΛΛΕΥΣ Γ. ΧΑΛΔΑΙΑΚΗΣ
